Placówki Wsparcia Dziennego wobec wyzwań migracji

6 czerwca 2024

Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy Koszykowa 26/28

Fundacja dla Wolności i Wydział Pedagogiczny UW serdecznie zapraszają na prezentację wyników badań i panel dyskusyjny.

Rejestracja

Chcesz wiedzieć o innych inicjatywach Fundacji dla Wolności? Zaobserwuj nas na social mediach!


Wydarzenie realizowane w ramach projektu „Back on track II” finansowanego przez International Rescue Comittee. Ta strona reprezentuje poglądy wyłącznie Fundacji dla Wolności i nie może być identyfikowana ze stanowiskiem IRC.

Fundacja dla Wolności
International Rescue Committee

Europejski Pakt o Migracji i Azylu, czyli o ryzyku zaostrzenia prawa migracyjnego

Na szczeblu unijnym trwają intensywne prace nad reformą prawa migracyjnego. Nowe przepisy będą bardziej restrykcyjnie regulować zasady przyjmowania osób migrujących na granicach UE.

10 kwietnia Parlament Europejski zatwierdził Pakt o Migracji i Azylu. Zapowiadany od lat pakiet reform ma w założeniu ujednolicić i usprawnić politykę migracyjną Unii Europejskiej. Wiele wskazuje na to, że nowe regulacje stanowią poważne zagrożenie dla praw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Konsorcjum Migracyjne oraz Amnesty International alarmują, że Pakt w swoim obecnym kształcie zaostrza prawo migracyjne oraz dehumanizuje proces przekraczania granicy i wnioskowania o ochronę. Szczególne wątpliwości budzą propozycje wprowadzenia tzw. procedury granicznej, kontroli przesiewowej oraz zawierania umów z krajami trzecimi w kwestii przyjmowania osób zawracanych z granic państw członkowskich.

Przyspieszona procedura graniczna

Nowe regulacje zakładają podział procedury o przyznanie ochrony międzynarodowej na dwa rodzaje: procedurę normalną oraz przyspieszoną procedurę graniczną. Procedura graniczna ma być stosowana w przypadkach, gdy cudzoziemiec zostanie uznany przez Straż Graniczną za zagrożenie, wprowadzi organy państwa w błąd (podając fałszywe informacje na temat tożsamości lub obywatelstwa), lub pochodzi z kraju, dla którego uznawalność wniosków o ochronę międzynarodową wynosi mniej niż 20%. Czas postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej ma wynosić w tym przypadku mniej niż 12 tygodni. W przypadku decyzji negatywnej inicjowana ma być procedura powrotowa (trwająca również maksymalnie 12 tygodni).

Wprowadzenie nowego rodzaju przyspieszonej procedury uniemożliwia rzetelną analizę sytuacji osób ubiegających się o ochronę. Zakłada ograniczanie gwarancji proceduralnych: skraca czas na złożenie odwołania oraz utrudnia dostęp do pomocy psychologicznej i prawnej. Stanowi zarazem poszerzenie kompetencji Straży Granicznej, co może prowadzić do zwiększenia liczby nadużyć i przypadków łamania praw człowieka.

Kontrola przesiewowa

Pakt zakłada wprowadzenie tzw. kontroli przesiewowej. Procedura ta ma polegać na sprawdzaniu tożsamości osób przekraczających granicę w nieuregulowany sposób przed ich formalnym wjazdem na terytorium państwa. Tworzy to stan prawnej fikcji, w ramach której uznaje się, że dana osoba w czasie kontroli znajduje się poza granicami Unii Europejskiej. W rezultacie migranci objęci procedurą przez siedem dni pozostawać będą w detencji w stanie prawnego zawieszenia – bez możliwości korzystania z praw przysługującym osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową, w tym dostępu do pomocy prawnej czy psychologicznej. Na ten moment Pakt nie przewiduje żadnych gwarancji proceduralnych nawet dla osób o szczególnych potrzebach – dzieci, osób chorych lub z niepełnosprawnościami.

Umowy z państwami trzecimi

Pakt kładzie szczególny nacisk na upowszechnienie praktyki zawierania szczególnego rodzaju umów z sąsiadującymi z UE państwami trzecimi. Na ich mocy w zamian za wsparcie finansowe państwa te zobowiązują się przyjmować migrantów, którym odmówiono wstępu na terytorium państw członkowskich. Tego rodzaju umowy bardzo często zawierane są z państwami, w których prawa człowieka nie są należycie respektowane, takimi jak Turcja czy Libia. Praktyka ta stanowi moralnie niedopuszczalną próbę pozbycia się problemu oraz przerzucenia odpowiedzialności za osoby migrujące na kraje zewnętrzne. 

Pakt o Migracji i Azylu nie tylko nie rozwiązuje istniejących problemów prawa migracyjnego, lecz stwarza ryzyko ich pogłębienia. Pomija temat tworzenia bezpiecznych i legalnych ścieżek migracji, stwarza nowe przesłanki do detencji, utrudnia osobom szukającym ochrony dostęp do Unii Europejskiej i poszerza uprawnienia Straży Granicznej. Jako fundacja negatywnie oceniamy zaproponowane przez Komisję Europejską rozwiązania i kategorycznie sprzeciwiamy się postępującemu zaostrzaniu prawa migracyjnego.

Rozmowa z Nadią ze Świetlicy Małego Dziecka

“Dzień w świetlicy jest dla naszych dzieci świętem” – mówi Nadia, koordynatorka Świetlicy Małego Dziecka.

Rozmawiamy o jej pierwszych doświadczeniach z fundacją, trudnościach w pracy z dziećmi z doświadczeniem uchodźstwa i satysfakcji, jaką czerpie z pomagania innym.

Nadia uciekła z Donbasu razem z dwiema córkami w 2014 roku. Siły rosyjskie po raz pierwszy wtargnęły wtedy do Ukrainy, pozbawiając tysiące ludzi domu i ojczyzny. Nadia przez pewien czas tułała się z dziewczynkami po Ukrainie, w końcu wszystkie trzy trafiły do Polski – do nieistniejącego już ośrodka dla kobiet na warszawskim Targówku.

Nadia jest z wykształcenia pedagożką, pianistką i nauczycielką rytmiki. W Ukrainie przez lata pracowała z dziećmi w wieku przedszkolnym. W Fundacji dla Wolności jest wychowawczynią i koordynuje Świetlicę Małego Dziecka. Świetlica Małego Dziecka to przestrzeń stworzona z myślą o dzieciach z doświadczeniem migracji w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, oferująca wsparcie w zakresie zdrowia psychicznego i psychospołecznego (MHPSS). Świetlica znajduje się w prowadzonym przez PFM Community Center przy ul. Górczewskiej 137.

Jak zaczęła się twoja współpraca z Fundacją dla Wolności? 

W 2015 roku przyjechałam do Polski jako uchodźczyni z Ukrainy i razem z córkami zamieszkałam w ośrodku dla kobiet na Targówku. To tam pierwszy raz zetknęłam się z Fundacją dla Wolności i poznałam Magdę – pomysłodawczynię i koordynatorkę Przystanku “Świetlica”. Magda razem z Agnieszką i Izą prowadziły popołudniowe zajęcia dla dzieci. U nas w kraju mawia się, że rybak rybaka widzi z daleka, innymi słowy, swój pozna swego. Jako pedagożka od razu wyczułam, że mam do czynienia ze świetną specjalistką i niezwykle ciepłą osobą. Szybko zaprzyjaźniłyśmy się. Na Targówku mieszkałam w sumie aż cztery lata. Przez cały ten czas moje córki regularnie chodziły do świetlicy. Magda była dla mnie dużym wsparciem w tym trudnym okresie, a ja też starałam się wspierać ją w animowaniu zajęć. Kiedy w końcu dostałam pozwolenie na pobyt i opuściłam ośrodek, nasz kontakt nie urwał się. Widywałyśmy się regularnie, a Magda wciąż sugerowała mi, że moja pomoc przydałaby się w fundacji. Wiedziała, że kocham pracę z dziećmi i jak bardzo mi tego brakuje.

Ale nie zrobiłaś tego od razu. Dlaczego?

Kiedy jeszcze mieszkałam w ośrodku podjęłam pracę jako sprzątaczka w dużej firmie. Nie miałam innej możliwości. To był dla mnie bardzo trudny czas. Codziennie kilka godzin sprzątałam biuro, potem schodziłam do piwnicy i przez kolejne godziny kompletowałam paczki z zamówieniami. Nie uważam, że praca sprzątaczki jest gorsza od innych, ale jej odtwórczość, monotonia i przede wszystkim brak kontaktu z dziećmi bardzo dawały mi się we znaki. Czułam, że powoli coś we mnie umiera. Spędziłam w ten sposób cztery lata i były to dla mnie cztery lata prawdziwej męki. Płakałam wracając do domu. Szansa na zmianę pojawiła się dopiero dwa lata temu. Znowu zadzwoniła do mnie Magda z propozycją pracy. “Wyślij nam swoje CV, może się uda” – przekonywała. Potraktowałam to jak dobry omen i postanowiłam zaryzykować. Decyzja o zmianie nie przyszła mi łatwo – od sześciu lat nie pracowałam w zawodzie i straciłam wiarę w swoje kompetencje. Zacisnęłam jednak zęby, wysłałam CV i poszłam na rozmowę. A teraz jestem tutaj.

Czy to jest to miejsce do którego tęskniłaś przez te sześć lat?

Tak, zdecydowanie. Czuję się tu jak ryba w wodzie. Praca w świetlicy dla dzieci z doświadczeniem uchodźczym to nie jest bułka z masłem,  ale tu spełniam się jako człowiek i jako pedagożka.

Co dokładnie masz na myśli, mówiąc, że praca w świetlicy nie jest dla ciebie łatwa? Jakie są największe trudności, z którymi mierzysz się na co dzień?

Naszymi beneficjentami są osoby, które przeszły bardzo podobną drogę do mojej. Jestem uchodźczynią, ta jak oni. Historie, których codziennie wysłuchuję, przypominają mi o moich własnych doświadczeniach. Dzieci z naszej świetlicy, przeżyły ten sam koszmar, co moje córki. Kiedy słucham ich opowieści i mówię “rozumiem”, to nie jest pusta figura retoryczna. Ja naprawdę rozumiem przez co przechodzą. Rozumiem, ponieważ kiedyś byłam w tym samym miejscu i wciąż noszę w sobie te niewyobrażalnie trudne emocje. Problemy, o których przez lata próbowałam zapomnieć, wracają do mnie podczas spotkań i rozmów z rodzicami. Każda próba niesienia pomocy przynosi mi ból. Ból, który doskwiera najbardziej, kiedy uświadamiam sobie, że w wielu przypadkach nie mogę pomóc. Nie zapłacę za nikogo kaucji za wynajem mieszkania, choć na własnej skórze odczułam, z czym mierzą się osoby, których na to nie stać.

Kolejna trudność: zróżnicowany wiek dzieci. W przedszkolach mamy podział na grupy wiekowe. Tutaj nie jesteśmy w stanie tego wprowadzić. Ogranicza nas przestrzeń i liczba wychowawczyń. Bywają dni, w których trzylatki muszą dzielić przestrzeń z dziesięciolatkami. Jedne i drugie odczuwają wtedy dyskomfort, który czasami przeradza się w gniew i frustrację. Przychodzą też dzieci w spektrum autyzmu  – nie jesteśmy w stanie stworzyć im warunków, w których czułyby się stuprocentowo bezpiecznie i komfortowo. Nie zapewnimy im ciszy, nie uchronimy przed natłokiem bodźców, nie poświęcimy pełnej uwagi. Niestety cierpią na tym zarówno one, jak i pozostałe dzieci.

Jak sama wspomniałaś, praca w świetlicy to nie same trudności, ale też ogrom satysfakcji. Co daje ci najwięcej radości i motywacji?

Przykład z wczoraj. To był dla mnie bardzo długi i wyczerpujący dzień. Mieliśmy mnóstwo dzieci i mnóstwo trudnych sytuacji. Zamiast o osiemnastej, wyszłam dopiero przed dwudziestą, zmęczona i zdenerwowana. W drodze do domu przypomniałam sobie słowa jednej z matek. Wchodząc do świetlicy ze swoim synkiem krzyknęła na powitanie: “Dzień dobry, przyszliśmy do was na święta!”. “Jakie święta?” – zdziwiłam się, ale zaraz zrozumiałam. Dzień w świetlicy jest dla naszych dzieci świętem – czasem radosnym, wyjątkowym, beztroskim. Przychodząc tu, czują się jakby przychodziły na imprezę, uroczystość. Każde z nich uciekło przed wojną, każde z nich codziennie mierzy się ze strachem i niepewnością. Co możemy dla nich zrobić? Możemy na krótki czas podarować im nasze serca. Tylko tyle i aż tyle. Nie rozwiążemy ich problemów, ale u nas odpoczną, pobawią się, nauczą czegoś. Kiedy dziecko podchodzi do mnie i mówi, że przyszło na święta, dociera do mnie, że to, co robię naprawdę ma znaczenie.

Poza świętowaniem i zabawą, równie ważny w funkcjonowaniu świetlicy jest aspekt edukacyjny. Jak pod tym względem wygląda wasza praca z dziećmi?

Staramy się przemycać w naszych zabawach elementy, takie jak nauka liczenia, rozróżnianie i nazywanie kolorów lub figur geometrycznych. Wiele naszych dzieciaków nie chodzi lub nigdy nie chodziło do przedszkola. Robimy co w naszej mocy, aby wypełnić tę lukę i choć w minimalnym stopniu ułatwić im wejście w proces edukacji szkolnej. Pomagamy rozwijać małą motorykę – uczymy się wycinać, kleić, nawlekać, sznurować. U dzieci, które przychodzą codziennie, zauważamy wyraźne postępy w komunikacji z rówieśnikami. Maluchy coraz lepiej liczą, coraz dokładniej posługują się kredkami i nożyczkami. Widzimy, że świetlica to nie tylko miejsce zabawy, ale też rozwoju i nauki. W tym sensie stanowi ona dla naszych dzieci substytut przedszkola. Świadomość tego daje nam ogromną satysfakcję i motywuje do dalszej pracy. 

Dziękuję za rozmowę i trzymam kciuki za Ciebie i za świetlicę!

Rozmawiał: Mateusz Stefański


Child Friendly Space / Świetlica Małego Dziecka jest tworzona we współpracy z UNHCR i Polskim Forum Migracyjnym.

Podsumowujemy rok 2023

Skutki trwającej od dwóch lat wojny w Ukrainie oraz nieustającego kryzysu na granicy polsko-białoruskiej stały się częścią naszej codzienności. Działania zapoczątkowane w 2022 roku przerodziły się w długofalowe projekty kompleksowo wspierające osoby uciekające przed konfliktem zbrojnym w Ukrainie i innych krajach. Niemal z dnia na dzień nasz zespół powiększył się dwukrotnie. Poniżej podsumowanie naszych działań w roku 2023.

W 2023 roku kontynuowaliśmy działania w Centrum Pomocy Humanitarnej (CPH) przy ulicy Modlińskiej 6D w Warszawie. Początkowo nasz program przewidywał dwa treningi dla dzieci i młodzieży z Ukrainy tygodniowo oraz cykliczne wycieczki i wyjścia na miasto. Zainteresowanie zajęciami było jednak na tyle duże, że podjęliśmy decyzję o dodaniu trzeciego dnia zajęć. Regularnie prowadziliśmy treningi piłki nożnej i siatkówki,a w drugim półroczu zaczęliśmy odwiedzać także pobliski basen. 

W czasie trwania projektu zespół trenerów i wychowawców mierzył się z wieloma trudnościami. Uzależnienia, kradzieże i zaniedbanie edukacyjne to tylko niektóre z nich. Mimo to udało nam się osiągnąć szereg sukcesów wychowawczych. Nasze zajęcia zainspirowały wielu podopiecznych do rozpoczęcia regularnych treningów w klubie AKS Zły. Część dzieciaków po wielu miesiącach naszych starań podjęła naukę w lokalnych polskich szkołach. Niektórzy uczestnicy powyżej 18 roku życia zdecydowali się na rozpoczęcie pracy i wyprowadzkę z CPH. W ciągu całego roku zorganizowaliśmy 226 godzin zajęć sportowych dla niemal 200 młodych osób.

Dorosłym mieszkańcom CPH zaoferowaliśmy cykl (200 godzin) treningów gimnastycznych i rekreacyjnych służących wyciszeniu i poprawieniu kondycji fizycznej dla 55 dorosłych uchodźców w różnym wieku.

Program działań sportowych finansowany był ze środków UNHCR/Danish Refugee Council oraz International Rescue Committee.

Nasz zespół ze Świetlicy Małego Dziecka przy ul. Górczewskiej 137 przez cały rok oferował profesjonalną opiekę dzieciom osób korzystającym ze wsparcia Polskiego Forum Migracyjnego i nie tylko. Maluchy spędzały beztrosko czas pod okiem wychowawczyń, podczas gdy ich rodzice korzystali ze wsparcia prawnego, psychologicznego lub caseworkerskiego. Zespół świetlicy 5 razy w tygodniu zapewniał dzieciom bezpieczną przestrzeń do zabawy i rozwoju, oferując wsparcie w zakresie zdrowia psychicznego i psychospołecznego (MHPSS). 767 dzieci z doświadczeniem migracji znalazło w 2023 roku bezpieczną przystań w naszej świetlicy. 

Projekt był finansowany ze środków UNHCR/Danish Refugee Council.

To był owocny i aktywny czas dla Przystanku “Świetlica”. Realizowaliśmy wiele pomysłów, które planowaliśmy od dawna. Wprowadziliśmy się na dobre do ośrodka dla Cudzoziemców w Lininie i nawiązaliśmy bliskie stosunki z lokalną społecznością. Z pomocą dzieci wyremontowaliśmy i urządziliśmy pomieszczenie świetlicy. Stworzyliśmy tym samym przytulną przestrzeń do odpoczynku i wspólnej zabawy. W czerwcu powitaliśmy w zespole nową wychowawczynię, dzięki czemu możemy bywać w Lininie jeszcze częściej. 

Więcej działań to także konieczność szukania nowych środków.  Wspólnie z praską “Kwiaciarenką” zorganizowaliśmy dwie garażówki,  a zarobione pieniądze wydaliśmy na pobyt dzieciaków z ośrodka w Dębaku nad morzem. W listopadzie odbyła się nasza impreza benefitowa w centrum społeczno-kulturalnym “Ada”. Serwowaliśmy własnoręcznie przygotowany ramen, sprzedawaliśmy malowaną przez dzieci ceramikę, koszulki z sitodrukiem i tańczyliśmy do muzyki z różnych stron świata. Pozyskane środki planujemy przeznaczyć na kolejną wycieczkę.

W sumie przeprowadziliśmy 850 godzin zajęć świetlicowych,w których wzięło udział około 162 dzieci z różnych krajów i stron świata. Zorganizowaliśmy 24 wycieczki, w tym jedną z nocowaniem. Z indywidualnych konsultacji asystentek rodzin skorzystało 159 dorosłych.

Program Przystanku “Świetlica” był finansowany ze środków Fundacji Drzewo i Jutro, UNHCR/Danish Refugee Council oraz International Rescue Committee.

W marcu 2023 roku wystartował nasz program w warszawskich świetlicach środowiskowych. Pięcioro wykwalifikowanych wychowawców z kompetencjami międzykulturowymi regularnie odwiedzało placówki wsparcia dziennego, oferując dzieciom z doświadczeniem migracji pomoc w nauce oraz integracji z grupami rówieśniczymi. Projekt poprzedziły gruntowne badania potrzeb młodych ludzi. Nawiązaliśmy stałą współpracę z pięcioma placówkami, które ze względu na duży odsetek wychowanków z doświadczeniem migracji wymagały szczególnego wsparcia. W trakcie zajęć świetlicowych nasi pedagodzy skupiali się na angażowaniu wszystkich dzieci w aktywności grupowe. Poprzez gry sportowe i integracyjne skłaniali polskie dzieci do nawiązywania kontaktu z dziećmi pochodzenia ukraińskiego czy białoruskiego. Oferowali także indywidualne wsparcie w odrabianiu prac domowych i nauce języka polskiego. Podczas 1797 godzin nasz zespół wspomógł ponad 200 dzieci.

Projekt był finansowany ze środków UNHCR/Danish Refugee Council.

W tym roku Etnoliga znów przyciągnęła rzeszę entuzjastów futbolu ze wszystkich stron świata. Tradycyjnie odbyły się dwie edycje turnieju, w których zagrało niemal pół tysiąca osób z kilkudziesięciu krajów, kobiet i mężczyzn. Jeszcze przed startem regularnego sezonu zorganizowaliśmy trzydniowy Zimowy Puchar Etnoligi. Podczas prezentacji drużyn nauczyliśmy się robić meksykańskie tacos czy tańczyć kolumbijską cumbię.

Projekt był finansowany przez firmę adidas, fundację Humanity Now oraz miasto stołeczne Warszawa.

Jak co roku wielką popularnością cieszyła się nasza oferta warsztatów międzykulturowych skierowana do uczniów warszawskich szkół. W ciągu 12 miesięcy udało nam się przeprowadzić 100 cykli warsztatowych dla 100 klas szkół podstawowych i liceów. W sumie aż 1925 uczniów i uczennic miało szansę poznać przejmujące historie dzieci zmuszonych do ucieczki z kraju pochodzenia i pod okiem naszych edukatorów dyskutować na tematy związane z migracją i zjawiskiem uchodźstwa.

Dodatkowo 89 nauczycieli nauczycielek wzięło udział w 5-godzinnym szkoleniu  dotyczącym integracji, rozwiązywania konfliktów i zapobiegania dyskryminacji w klasach o profilu wielokulturowym. 

Projekt był finansowany ze środków Biura Edukacji miasta stołecznego Warszawy i International Rescue Committee.

Miejsce, w którym nie trzeba dorastać

Praca z dziećmi w drodze – wywiad z Martyną Łukaszewską i Izabelą Orłów.

Iza w Przystanku „Świetlica” pracuje już 7 lat. Martyna niewiele mniej, bo 5; teraz jako koordynatorka całego projektu, nie tylko wychowawczyni. Dziewczyny w Przystanku przeżyły wiele ważnych chwil i wchodziły z nim w pełną dorosłość, ucząc się nie tylko o migracjach, ale i o sobie i swoich potrzebach. Praca z dziećmi uchodźczymi jest trudna i związana z dużym ciężarem, ale wyjątkowo wartościowa i przede wszystkim – potrzebna. Jak wygląda taka praca? Co Przystanek oznacza dla dzieci? Jak ważny jest w życiu społeczności uchodźczej?

Przystanek prowadzimy od 2011 roku. Przedstawiając krótki rys historyczny, rozpoczął on swoją działalność w nieistniejącym już ośrodku dla cudzoziemców na Targówku. Ośrodek ten istniał do 2021 roku. Obecnie nie ma ośrodka dla cudzoziemców w Warszawie lub w miejscowościach dobrze z nią skomunikowanych. Istnieje jeden ośrodek w Dębaku (recepcyjny, czyli czasowy) i drugi w Lininie. Jakie są problemy z tymi ośrodkami? Czemu ich mieszkańcy mają związane ręce?

Czym jest Przystanek Świetlica?

Martyna: Przystanek Świetlica to miejsce dla dzieci z doświadczeniem uchodźczym w ośrodkach dla cudzoziemców w Dębaku i Lininie, a tak naprawdę jest to przestrzeń dla dzieci z doświadczeniem migracji przymusowej, gdzie mogą w spokojnym otoczeniu po prostu pobyć. Wszystkie ich emocje są mile widziane, więc oczywiście mamy przygotowane różne warsztaty, zabawy; ale jeśli dzieci mają ochotę po prostu z nami posiedzieć i nic nie robić, nawet poprzeglądać coś w telefonie, to jest to taka przestrzeń, gdzie one mogą być po prostu dziećmi. Nie muszą się opiekować młodszym rodzeństwem, wspierać rodziców w sprawach, które często są niedostosowane do ich wieku. To też jest coś, z czym mierzą się nasze dzieciaki bardzo często. Wspieranie rodziców w sprawach, o których teoretycznie nawet nie muszą albo nie powinny wiedzieć. Bardzo szybko przez to dorastają. W świetlicy nie muszą tego robić, to jest bezpieczna przestrzeń stworzona dla nich.

Iza: Miejsce dla dzieciaków z rodzin, które w Polsce starają się o ochronę.

My nie weryfikujemy tego, jakie historie stoją za tymi dziećmi. “Bierzemy je” takimi, jakimi są i z tym, z czym przychodzą.

Bawimy się z nimi, prowadzimy działania edukacyjne, robimy aktywności sportowe, ruchowe, plastyczne, tańczymy. Ale u podłoża tego wszystkiego jest danie dzieciakom emocjonalnego zaopiekowania i wytchnienia.

Myślicie, że to ważny element życia społecznego w ośrodku?

Iza: Tak, tak! Szczególnie dla dzieci to jest ważne miejsce, i to widać po tym, że np. w Lininie teraz są dzieciaki, które naprawdę przychodzą za każdym razem, kiedy świetlica jest otwarta i spędzają z nami cały ten czas. Często nie chcą wychodzić na koniec, chciałyby się bawić jeszcze, stosują różne triki, żeby nie dać nam zamknąć świetlicy, próbują wchodzić przez okno. Raczej dużo rzeczy wskazuje na to, że to jest dla nich ważne miejsce i ważny czas.

A dla rodziców – myślicie że ma to duże znaczenie że jesteście?

Martyna: Tak. To też zależy od rodziców, ale myślę, że dużo rodziców postrzega świetlicę podobnie jak my; że to jest taka przestrzeń wytchnieniowa dla dzieciaków.

Jak przyjeżdżają do ośrodka to na początku [dzieci] nie mogą do nas przyjść, jak nie odrobią lekcji, ale potem często rodzice sami namawiają dzieciaki żeby posiedziały najpierw z nami, odrobiły w naszym towarzystwie lekcje, odpoczęły po szkole.

Więc myślę, że rodzice też tak na to patrzą. Bardzo ważne jest też to, co robi Iza i Elmira, czyli caseworking [indywidualne doradztwo i pomoc rodzinom] – myślę, że on nie miałby takiego oddziaływania, gdyby nie to, że ludzie najpierw widzą to jak pracujemy z dzieciakami. Potem dużo łatwiej jest im nam zaufać i powierzyć swoje inne sprawy.

Iza: Tak, jak myślę o tym, co świadczy, że w Lininie to jest ważne dla rodziców, to przypomina mi się jak zrobiliśmy pierwsze zebranie dla rodziców dzieci przychodzących do świetlicy. Wszyscy na nie przyszli. Jedna osoba się spóźniała, a druga musiała wcześniej wyjść i była zła, że czekaliśmy na osobę spóźnialską, bo sama bardzo chciała być na całości zebrania.

Martyna: I też ta osoba spóźnialska była spóźniona, bo robiła placki dla nas wszystkich! *śmiech*

Czyli Przystanek daje wytchnienie dzieciom?

Martyna: Uogólniając, tak. Dla każdego dziecka świetlica jest o czymś innym. Dla jednego jest po prostu o zabawie i dobrym spędzeniu czasu, ale mamy też dzieci, tak naprawdę nastolatki, które otwarcie mówią, że pierwszy raz w życiu mają przyjaciół. I chyba o tym jest dla nich świetlica, o tym, że po prostu w końcu gdzieś się czują dobrze, mają przyjaciół, mogą z kimś porozmawiać, nie czują się w żaden sposób oceniane.

Iza: Ostatnio była też u nas sytuacja, że przyszła dziewczynka, która kilkukrotnie płakała podczas trwania świetlicy i widać było, że to nie jest o tym, co się dzieje tam, tylko o tym, co się dzieje u niej prywatnie.

Dla niej to była przestrzeń do tego żeby się wypłakać, przytulić i dać ujście emocjom. Nie jesteśmy też psycholożkami ani terapeutkami dziecięcymi, i nie do końca wiemy jak na wszystko odpowiadać, ale myślę, że wiele rzeczy się dzieje na poziomie czułej uważności i wyczulonej empatii. One są wystarczające, żeby wiele sytuacji zaopiekować.

Martyna: Tak, zgadzam się, to prawda, aczkolwiek ważne jest to, co Marta [psycholożka] zawsze powtarza nam na superwizjach – to, co robimy z dzieciakami to właśnie praca z traumą. Możemy sobie myśleć, że to tylko układanie puzzli i robienie masy solnej. Ale myśląc o moich trudnych doświadczeniach i zastanawiając się, co byłoby dla mnie wspierające, to jest to właśnie bycie razem, bez żadnej oceny, w spokojnym środowisku. Środowisku, które nie jest też natarczywe. Mamy plany, przychodząc do świetlicy, ale realizujemy je w zaledwie trzydziestu procentach. Najważniejsze jest podążanie za potrzebami dzieci. Jeżeli mają taką ochotę, to możemy przez 2 godziny siedzieć na podłodze, rzucać piłkę i układać jakieś dziwne historie. Zresztą, jeżeli chodzi o nasze dzieciaki, to tak naprawdę rzadko świetlica jest tylko o ich potrzebach i o tym, co się dzieje w ich życiu. Dookoła dzieje się tyle ważnych spraw, związanych z ich pobytem, ze szkołą, ze statusem, że rzadko jest to tylko i wyłącznie o nich. 

Iza: Bardzo dużo rzeczy w świetlicy się dzieje mimochodem. Mam takich kilka momentów, które bardzo dobrze pamiętam. Dzieci bawiły się klockami któryś kolejny dzień z rzędu, bo miewają takie “fazy”, kiedy bawią się jedną rzeczą. Same coś układały. W pewnym momencie zawołały mnie, i łamanym polsko-angielsko-rosyjskim, a głównie w dari, bo były to dzieci z Afganistanu, zaczęły opowiadać o tym, co zostawiły u siebie w domu. Okazało się, że w zabawkach znalazły figurki koni i budowały dla nich stajnię. Zaczęły pokazywać i mówić “Pani, takie! Ja miałam takich trzy w Afganistanie” i zaczęły opowiadać o nich historię. Więc nie miałyśmy wspólnego języka, żeby łatwo się porozumieć, ale poprzez klocki zaczęły opowiadać o tym, jak wyglądał ich dom i co w nim zostawiły. 

Czy pamiętacie jakieś ważne momenty zmiany w swojej pracy? Tak jak przybycie dzieci z Afganistanu?

Martyna: Jeżeli chodzi o Afgańczyków, pierwszy raz w życiu mieliśmy w świetlicy tyle dzieci na raz, z którymi nie mogliśmy się porozumieć – w żadnym języku. Do tego stopnia, że kiedy wyciągnęliśmy zabawki, a dookoła byli rodzice, to myśleli, że to są zabawki, które mogą wziąć do domu. Później pół dnia spędzaliśmy, żeby je odzyskać. Musieliśmy poradzić sobie tylko gestami, może okazyjnie angielskim, ale to była zupełnie nowa sytuacja. I w ogóle, pracując tu 5 lat, myślę, że moją pracę można podzielić na do pandemii i po pandemii. W czasie pandemii było wspaniale – byłyśmy we trójkę [z Izą i] z Mają, i robiłyśmy masę rzeczy. Zabrałyśmy dzieciaki na wyjazd z nocowaniem, dwa razy w ciągu tych samych wakacji, mieliśmy projekty z Biennale Warszawa, dzieciaki robiły parkoury, brały udział w tworzeniu wystaw, działo się bardzo dużo cudownych rzeczy. Ekipa świetlicowa była stała.

Iza: Było bardzo dużo dzieci, które były w świetlicy w takim samym składzie i do tego było nam o wiele łatwiej, bo byliśmy na terenie Warszawy. W 2021 roku zamknął się ostatni ośrodek, który był na jej terenie, na Targówku przy ul. Księżnej Anny. To była dosyć smutna historia. Właściciel ziemi, bo była to ziemia prywatna, sprzedał ją i poinformował o tym ośrodek post factum.

Martyna: To było na Targówku Fabrycznym i można sobie wyobrażać, że jest to daleko, ale to zaledwie 15 minut od Dworca Wileńskiego, więc bardzo blisko centrum. 

Iza: Tak, no i to był ważny ośrodek, bo po pierwsze był jedynym zlokalizowanym faktycznie w mieście (poza Białymstokiem, bo tam też tak jest). To był też jedyny ośrodek dla samotnych kobiet z dziećmi. Coś takiego nie powstało nigdy więcej, bo w Dębaku jest skrzydło tylko dla kobiet z dziećmi, ale to nie to samo. Było tam bardzo dużo kobiet z doświadczeniami przemocy domowej, które wymagały “specjalnego” traktowania, do tego musiały być oddzielone od mężczyzn. To działało, bardzo dobrze działali tam też pracownicy socjalni, którzy faktycznie potrafili się opiekować tymi osobami w adekwatny sposób. Te ośrodki, w których pracujemy teraz, są jednak dosyć daleko. W Dębaku idzie się pół godziny do stacji WKD (przez ciemny las). Linin to już prawdziwe wykluczenie transportowe. Od stacji kolejowej jest bardzo daleko, do Warszawy da się dojechać czterema czy pięcioma konkretnymi połączeniami w ciągu dnia.

Jak się wraca zbyt późno wieczorem, np. jeżeli ma się spotkanie z prawnikiem lub innym konsultantem, dopiero o 16:00 i nie wyrobisz się na 18:00 na ostatni pociąg powrotny, to nie masz połączenia do samego Linina, tylko po kilku przesiadkach dojeżdżasz do Góry Kalwarii, w której jeździ 5 taksówek. Koszt jednej takiej taksówki jest większy niż miesięczne kieszonkowe przysługujące osobom mieszkającym w Lininie (!).

W Lininie jest naprawdę wiele osób, które w tym momencie są chętne, żeby brać udział w aktywnościach, mają jakieś inicjatywy, chcą brać sprawy we własne ręce, ale nie mogą dojechać do Warszawy. Mogą pozałatwiać swoje sprawy w Piasecznie i Górze Kalwarii, ale dojazd tam też jest bardzo trudny. To sprawia, że mają praktycznie związane ręce.

Martyna: Wracając do Targówka, po likwidacji większość kobiet poświęciło bardzo dużo, żeby zacząć pracować i iść “na prywat”, tylko po to, żeby nie trafić do ośrodka z mężczyznami. Reszta została przeniesiona do Dębaka. Część z nich zawsze nosiła chusty, ale część zaczęła je nosić dopiero w Dębaku. Sytuacja, w której mają z obcymi mężczyznami wspólną, dzieloną przestrzeń, bywa stresująca. Mimo że są tam osobne budynki, wiele przestrzeni jest wspólnej. Oddzielne budynki mieszkalnie nie spełniają swojej roli.

Faktycznie w Dębaku jest dużo łatwiej z dojazdem, stacja jest bliżej, taksówka jest tańsza, sporadycznie dojeżdża Uber. Ale Dębak to ośrodek recepcyjny, przewija się tam dużo osób, nie ma takiej stałości, jaka była na Targówku, a teraz jest w Lininie. Dużo trudniej zachować dynamikę grupy, bo ta non-stop się zmienia, jest tylko garstka osób, które są tam na stałe. Aczkolwiek przez to, że ośrodek w Dębaku jest recepcyjny, a w Lininie pobytowy, a my pracujemy w obydwu, to jeżeli jedno dziecko było dwa lub trzy razy w świetlicy w Dębaku, to później już nas zna, jak trafia do Linina.

Iza: I to bardzo widać od pierwszego dnia, bo jak już się odnalazło w świetlicy w Dębaku, która jest w ogóle bardziej atrakcyjna też wizualnie, ma więcej materiałów i tak dalej, to dalej w Lininie przychodzą bardzo chętnie. Jest też Ala, która pracuje i w jednej i w drugiej świetlicy. To bardzo fajnie działa, bo już na etapie, kiedy są w Dębaku można im powiedzieć “słuchajcie, jak będziecie w Lininie, to jest tam Pani Iza, Pani Ala i Pani Natalia, możecie pójść do nich”. Zresztą, nasza świetlica w Lininie też już nie jest taka brzydka jak była! Jest śliczna, zostaje tylko brudne linoleum, ale powoli zakrywamy je kolejnymi warstwami dywanów. *śmiech* Jest coraz milej!

Jakie są największe momenty zmiany dla dzieci, które widzicie w świetlicy?

Iza: Dla mnie ważne są chwile, kiedy te zupełnie niemówiące po polsku dzieci w pewnym momencie zaczynają używać naszego języka. To nie jest może konkretny moment – najpierw zaczynają używać pojedynczych słów, potem zdań i nagle okazuje się, że jesteś w stanie się z nimi komunikować. To jest niesamowite i świetnie pokazuje, że dzieci czują się na tyle bezpiecznie emocjonalnie, że są w stanie wchodzić w proces nauki, bo dla niektórych bariera językowa wynika z bariery psychicznej. To jest fajny moment i był bardzo namacalny z dziećmi z Afganistanu. Jak dzieci są rosyjskojęzyczne, to przejście jest o wiele bardziej płynne, a jak ktoś mówi w dari i nagle zaczyna mówić po polsku i złoży dla ciebie pierwsze zdanie, to jest to niesamowite. Pamiętam, jak poszły do szkoły i nauczyły się piosenki “Ta Dorotka”. Potem jeździliśmy na rolkach w Dębaku i wszyscy głośno ją śpiewaliśmy, w kółko. *śmiech* To było przemiłe.

Martyna: A propos dzieci z Afganistanu, to one długo nie rozumiały, pomimo dużego zaangażowania szkoły i asystentów międzykulturowych, co dzieje się na lekcjach.

Mateusz wspominał, jak raz spytał się dziecka na lekcji czy rozumie, co się dzieje, a ono odparło, że nic nie ogarnia. Wyobrażam sobie, że było to też ogromne wyzwanie dla nauczycieli, którzy nigdy nie byli przygotowywani do pracy z dziećmi z doświadczeniem migracji, zwłaszcza z tak odległych kręgów kulturowych i językowych.

Ale nie pracowaliśmy z nimi tak długo – przyjechały we wrześniu, a w grudniu większości z nich nie było już w ośrodku, bo wszyscy szybko dostali status. I moim zdaniem to był też pierwszy moment, kiedy zaczęliśmy mieć dwie kategorie uchodźców w Polsce. W Dębaku porobiło się bardzo dużo konfliktów, bo część osób mieszkała tam od lat i nigdy nie otrzymywali takiego wsparcia, jak Afgańczycy. Potem to się pojawiło też w kontekście osób z pogranicza polsko-białoruskiego, a potem w kontekście osób z Ukrainy. Sam fakt, że nie muszą ubiegać się formalnie o ochronę międzynarodową pokazuje tę różnicę. Ale tak jest i chyba nic z tym nie zrobimy.

Iza: No tak, tak, rzeczywiście to bardzo widać. W zupełnie innej sytuacji są osoby z Ukrainy, w innej są osoby z Białorusi, a w jeszcze innej te z Afganistanu, które jednak Polska traktowała dosyć priorytetowo…

Martyna: No i z godnością…

Iza: Tak, z godnością, aczkolwiek to już nie jest kwestia samej narodowości, a sposobu przybycia do Polski. Jeżeli ktoś przybywał drogą oficjalnej ewakuacji, to był całkowicie inaczej traktowany niż osoby, które przybyły tą drogą uznawaną za nielegalną. Osoby, które dotarły do Polski samolotem, też były traktowane inaczej niż te, które przeszły przez zieloną granicę. 

Martyna: Też jest jeszcze inna kwestia, czyli usytuowania ośrodków w środku lasu, które nie tylko dla dzieciaków, ale też dla osób po pograniczu polsko-białoruskim już samo w sobie jest bardzo traumatyzujące, bo to przypomina im stresujące okoliczności.

To zapytam was trochę bardziej personalnie – jakimi trzema słowami określiłybyście swoją pracę w Przystanku?

Martyna: Każda trzy osobno czy razem? Bo ja mam jedno…

Iza: Ja mam dwa, to może trzy łącznie? *śmiech* Myślę, że po pierwsze troska, po drugie zabawa.

Martyna: Dla mnie to będzie stałość. Zabawa na 100%.

Iza: Dla mnie ta troska jest niesamowicie ważna. Nie pomoc, nie opieka.

Troska jest dla mnie słowem, które dużo więcej wyraża – i empatię, i wyrozumiałość, słuchanie, uważne bycie, czułość. 

Martyna: Ja w ogóle nie lubię słowa pomoc. Jak opisuję nasze działania, to rzadko kiedy używam słowa pomoc, raczej wolę “wsparcie”. Pomoc jest bardziej taka…

Iza: Ogłupiająca.

Martyna: Tak! Właśnie, że jesteśmy wielkimi panami, w dodatku białymi, i mówimy jak możemy im pomóc i jacy jesteśmy zbawienni. Bardzo tego nie lubię.

Iza: Ja mam takie poczucie, że my mamy w sobie jakąś zdolność wychodzenia poza ten schemat. Bo wiadomo, że ta relacja zawsze jest w pewnym stopniu nierówna, bo my jesteśmy osobami, które przyjeżdżają ze wsparciem i nie da się tego uniknąć.

Ale pamiętam dużo takich sytuacji, w których udało się w jakiś sposób “przekroczyć” tę granicę nierówności, tej jednokierunkowości. To nie jest tylko od nas dla kogoś. Kiedyś przyjechałam na spotkanie z jedną panią mieszkającą w ośrodku. Miałam na sobie dziurawą kurtkę, bo ja tak chodzę, miewam czasem jakieś plamy czy dziury *śmiech*. I ta Pani na mnie spojrzała i z pełną troską powiedziała: “Ojej, Izoczka, jak ty chodzisz! Przecież ja mam tyle kurtek, dostałam ich dużo, chodź, dam ci jedną!” *śmiech*. To było dla mnie bardzo śmieszne i miłe.

Martyna: Tak samo jest jak panie czy osoby w ośrodku dla nas gotują. To nie jest podziękowanie, one podchodzą i mówią “Wy tu tyle pracujecie, cały dzień, przecież jesteście głodni!”. Ile razy musiałam tłumaczyć, że niestety nie zjem kurczaczka, którego dla mnie przygotowali! Siedzi się tam w bliskich relacjach, czasem opartych na intensywnych emocjach, czasem trudno mówić o jakiejś hierarchii. Trochę jak przyjaźń.

Iza: Ja nie czuję, żebym się zaprzyjaźniała z mieszkańcami ośrodków. To bywają dla mnie relacje bliskie, ważne i uczące, ale jednak to wyjście z nierównych punktów jest barierą w przyjaźni.

Martyna: To też bardzo zależy od osób, które są w ośrodku. Znam kobietę, która kiedy ja przyszłam do ośrodka na Targówku, była tam już 6 lat. To ja wtedy byłam tam do zaopiekowania! *śmiech* Na początku mojej pracy rzeczywiście wyglądało to trochę inaczej.

Czyli to jest trochę więcej niż praca?

Martyna: Myślę, że tak. Myślałam o tym w kontekście zespołu i myślę, że jesteśmy jedynym zespołem, który robi dużo rzeczy poza projektem. Na przykład teraz siedzimy poza godzinami pracy i myślimy, jak sfinansować wycieczkę z nocowaniem dla osób z Linina. To jest coś, czego nie musimy robić i czego nie mamy w obowiązkach, a jednak to jedna z najważniejszych rzeczy w tym momencie. Wiele z nas poświęca dużą część wolnych weekendów właśnie na to. Trochę też jest tak, że w świetlicy nie ma osób przypadkowych… chociaż nie, jest na przykład Mati. Źle to zabrzmiało, *śmiech*, ale pamiętam, jak siedziałam sama w Dębaku z czterdziestką dzieci z Afganistanu mówiących w dari i nie wiedziałam, co się dzieje. To był armagedon. Przez cały dzień myślałam, czy znam kogoś, kto pomoże mi się skomunikować z tymi dzieciakami i napisałam do Mateusza, który jest moim starym znajomym z liceum. Spytałam, czy nie chciałby trochę popracować u nas jako wolontariusz, a on odpowiedział, że od dawna miał się już odezwać. No i tydzień później Mati był już w świetlicy.

Iza: Poza tym pierwszym momentem przypadkowości, on totalnie jest “Panem Matim”! 

Martyna: Tak! Przypadkowy w sensie rekrutacji, ale zdecydowanie jest męską osobą w świetlicy, która jest ważna dla dzieciaków. Wcześniej był nią Losza i myślę, że to miało jeszcze większe znaczenie w kontekście tego, że większość dzieciaków na Targówku praktycznie nie miała ojców.

Iza: Niektóre rzeczywiście nie miały pozytywnych męskich wzorców, w ogóle, to prawda. Tak, zgadzam się. A jeżeli chodzi o pytanie, czy to tylko praca, to ja już od dawna nie wyobrażam sobie robienia tego tylko dla pieniędzy, czy zapewnienia sobie jakichś materialnych potrzeb.

To w ogóle jest super ważne, żeby praca była czymś więcej niż sposobem na zarobek, solidnym wykonywaniem powierzonych mi działań. Chcę, żeby one same w sobie miały sens i żeby były zgodne z moimi wartościami, i tak mam w świetlicy.

Ja już dużo więcej niż parę lat jestem w stanie poświęcać swój czas na rzeczy niezwiązane ze świetlicą, ale ona jest dla mnie superważna, i to jest fajne, że miewam różne swoje etapy pracy w niej… ale poczucie, że to jest dobra robota, i że to ma znaczenie, zostaje.

Na koniec może powiedzcie jaka jest największa rzecz, której się nauczyłyście o sobie, o życiu, o świecie w Przystanku.

Martyna: Nie powiedziałabym, że do końca się tego nauczyłam, ale największym wyzwaniem są dla mnie emocje związane z tą pracą. Nie potrafiłam wyjść, zapomnieć o historiach, które słyszałam i o dzieciach, które poznałam, wracałam do domu i cały czas to było ze mną. Nie chcę też powiedzieć, że jestem totalnie wyprana z emocji, i to mnie nie dotyka…

Iza: W ogóle tak nie jest z tobą! *śmiech* Absolutnie!

Martyna: No może tak, ale jest mi lepiej! Potrafię czasami wyjść z tych emocji. Czasem są sytuacje, takie jak rozpoczęcie kryzysu na granicy polsko-białoruskiej, kiedy nie mogę wziąć prysznica ciepłą wodą bez poczucia winy, że mam do tego dostęp. Mam poczucie, że kiedyś na to tak nie patrzyłam, a teraz już wiem, że moja kondycja psychofizyczna jest równie dużo warta. Kondycja osób, które robią takie działania jak my, jest bardzo ważna i jest czymś, na co zwracamy uwagę w zespole. To było dla mnie najbardziej przełomowe i największe w kontekście emocjonalnym.

Czasem po prostu trzeba wyjść z takich sytuacji, bo inaczej nie będziesz w stanie pomóc dobrze. Jeżeli będziesz wszystko interpretować w kontekście emocji, to nie dasz rady dobrze pomagać.

Iza: Tak, jesteśmy tak naprawdę swoim podstawowym narzędziem pracy, bo pracujemy naszymi emocjami i ciałami. A czego ja się nauczyłam? Kurczę, mnóstwa rzeczy, bo ja tu jestem od dwudziestego, dwudziestego pierwszego roku życia. Więc jest to mnóstwo czasu i byłam w zupełnie innym miejscu, kiedy zaczynałam tę pracę. Cały czas się uczę. Sama nie wiem, ale pamiętam, że dużym odkryciem było dla mnie, że mam niesamowity przywilej, że żyję w bardzo dużej różnorodności, bo mieszkam w kraju i w mieście, w którym wcale tak dużo tej różnorodności nie ma. Teraz jest trochę inaczej, Warszawa się mocno zmieniła i da się tu spotkać osoby z wielu różnych krajów, w innych okolicznościach, pójść do Bazy, spotkać na studiach osoby z Erasmusa. Ale kiedy zaczynałam, Warszawa była strasznie monolityczna, biała, mono językowa, a ja szłam do pracy i miałam tam miks języków, miks tego, jak ludzie wyglądają, skąd pochodzą, ich kultury i kuchni, i tego, jak ze sobą przebywają. I pamiętam, że jak poszłam na warsztaty z edukacji międzykulturowej Polskiego Forum Migracyjnego i tam przerabialiśmy teorię kultur i różnych wyznaczników tego jak kultura wpływa na funkcjonowanie ludzi – percepcji czasu, bliskości itd., to zauważyłam, że w ośrodku przeżywam to na bieżąco, wychodząc ze swojej polskiej społeczności i doświadczam innego świata, który jest całkiem różnorodny. I od kilku lat cały czas doświadczam tego świata, to jest niesamowite i było dobrym przygotowaniem do innych moich działań, też oddolnych. 


Wesprzyj nas na Patronite!

Projekt „Przystanek Świetlica” jest finansowany ze środków Fundacji Drzewo i Jutro, grantu International Rescue Committee (IRC) oraz darowizn od osób prywatnych.

Ta strona reprezentuje wyłącznie poglądy Fundacji dla Wolności i nie może być identyfikowana ze stanowiskiem IRC.

Etnoliga po raz 27

Na warszawskiej Pradze Północ trwa kolejna odsłona naszego flagowego projektu piłkarskiego. Ponad 350 osób z kilkudziesięciu krajów można spotkać w każdą niedzielę w hali sportowej przy ul. Szanajcy.

Poziom sportowy z roku na rok jest coraz wyższy, ale kibicować warto nie tylko dla emocji na boisku: na trybunach spotkacie fanów, którzy przyjechali do Polski z całego świata. Xiomara z Peru poznała tu swojego męża. Alex jest uchodźcą z Gwinei i chodzi do liceum, a Muqtada z Iraku pracuje w restauracji. Z kolei Masih z Afganistanu i Shantelle z Zimbabwe studiują w Polsce. W ciągu jednej godziny usłyszycie tu kilkanaście języków, a jeśli zjawicie się w środku dnia na pewno traficie na prezentację którejś z drużyn, spróbujecie dań, których nie serwują w najbardziej egzotycznych knajpach, weźmiecie udział w grach integracyjnych. Etnoliga jest bezpłatna i otwarta na każdą osobę.


Partnerzy edycji: Humanity Now Refugee Relief, Fare Network, Adidas, Chrząszczyki, Aquick. Projekt jest realizowany w ramach programu “Aktywny Warszawiak” i współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa.

Szkolenia dla osób uczących 2024

Integracja i budowanie zespołu w klasie/grupie wielokulturowej

Zapraszamy na 3-godzinne szkolenia online, podczas których porozmawiamy o konkretnych metodach i ćwiczeniach na budowanie zespołu klasowego, tworzenia dobrej, bezpiecznej, sprzyjającej uczeniu się atmosferze.

Ze szkolenia wyjdziesz z pomysłami i inspiracjami, gotowymi do wdrożenia przez cały rok szkolny. Spotkanie jest również okazją do wymiany dobrych praktyk, poznania nowych nauczycieli/nauczycielek i rozmowy o empatii, wsparciu i współpracy w naszych klasach.

Najbliższe terminy bezpłatnych szkoleń:

Forma: on-line (platforma Zoom: link zostanie wysłany po potwierdzeniu rejestracji).

Liczba miejsc ograniczona. O udziale decyduje kolejność zgłoszeń. 

Po spotkaniu przesłane zostaną osobom uczestniczącym zaświadczenia o odbyciu szkolenia.

Opis szkolenia

Podczas spotkania przybliżymy powody i rodzaje migracji oraz skutki tego doświadczenia dla dziecka i rodziny. Zastanowimy się nad wyzwaniami, jakie stoją przed wychowawc(czyni)ami, edukator(k)ami, specjalist(k)ami. Pokażemy sprawdzone materiały metodyczne i merytoryczne do pracy z grupą wielokulturową. Omówimy konkretne metody i ćwiczenia na budowanie zespołu w grupie dzieci i młodzieży, tworzenia dobrej, bezpiecznej, sprzyjającej uczeniu się atmosferze. Ze spotkania wyjdziesz z pomysłami i inspiracjami, gotowymi do wdrożenia przez cały rok szkolny. Warsztat online jest również okazją do wymiany dobrych praktyk i rozmowy o empatii, wsparciu i współpracy w naszych środowiskach pracy.

Plan spotkania

  1. Co warto wiedzieć o migracji i jej skutkach dla rozwoju dzieci i młodzieży.
  2. Jak budować zespół, czerpać z podobieństw i różnic między osobami uczniowskimi – ćwiczenia i aktywności na początek roku szkolnego.
  3. Regeneracja i wzmocnienie uczniów i uczennic  – pomysły na jesień i zimę.
  4. Aktywność  i budowanie sprawczości w kontekście lokalnym i wielokulturowym.
  5. Sposoby na docenianie i świętowanie – nie tylko na zakończenie roku szkolnego.

Poznaj nasze trenerki

Greta Droździel-Papuga: absolwentka polonistyki (Uniwersytet Warszawski) i kulturoznawstwa (Uniwersytet Jagielloński). Edukatorka, trenerka, autorka kampanii edukacyjnych. Prowadzi szkolenia i warsztaty m.in. z zakresu komunikacji, budowania zespołu, diagnozy lokalnej, pracy metodą projektu, wolontariatu – dla różnych grup wiekowych, dzieci, młodzieży, dorosłych. Autorka materiałów nt. radości z uczenia się, twórczego rozwiązania problemów, osłabiania rywalizacji, wyjścia z edukacją poza mury szkoły. Współtworzyła pakiet filmów edukacyjnych na temat edukacji globalnej, migracji i celów zrównoważonego rozwoju. Jako animatorka działała w szkołach, bibliotekach, domach kultury i na podwórkach. Współpracuje z Fundacją Centrum Edukacji Obywatelskiej, Fundacją Szkoła z Klasą, Fundacją na Rzecz Wspólnot Lokalnych Na miejscu, m.st. Warszawa.

Magdalena Zaborowska-Gumieniak: pedagożka i animatorka kultury. Absolwentka Wydziału Pedagogicznego i Instytutu Kultury Polskiej UW. Z Fundacją dla Wolności związana od 2010 r. Zajmuje się edukacją pozaformalną i międzykulturową. Współtwórczyni i koordynatorka programu wychowawczo-edukacyjnego w ośrodkach dla cudzoziemców. Prowadziła również m.in. międzynarodowe wymiany młodzieży, szkolenia dla nauczycieli, trenerów sportowych, animatorów i aktywistów na temat fair play i pracy z dziećmi uchodźczymi. Współtwórczyni publikacji „Graj fair z innymi –  praktyczny przewodnik dla nauczycieli, animatorów i liderów lokalnych” oraz ‘Sport for dialogue – good practices around Europe’. Współpracowała z organizacjami pozarządowymi, szkołami, instytucjami samorządowymi oraz Wydziałem Pedagogicznym UW.

Rejestracja na szkolenie


Projekt jest finansowany w ramach projektu Comprehensive protection services and enhanced community-based protection for persons affected by the war in Ukraine and seeking refuge in Poland through Community Centers and mobile outreach activities finansowanego ze środków UNHCR i Danish Refugee Council (numer umowy DRC-POL-2023-006) oraz stworzony w partnerstwie z International Rescue Committee (IRC). Ta strona wyraża wyłącznie poglądy Fundacji dla Wolności i nie może być identyfikowana ze stanowiskiem IRC.

Partnerstwo z IRC!

Co słychać w fundacji? Do naszych partnerów dołączył International Rescue Committee – międzynarodowa organizacja działająca na rzecz uchodźców na całym świecie. IRC ma historię sięgającą lat 30. XX wieku. Po przejęciu władzy w Niemczech przez nazistów, z inicjatywy Alberta Einsteina 51 amerykańskich intelektualistów powołało do życia organizację, która miała na celu pomoc niemieckim uchodźcom. Dziś IRC jest aktywny na pięciu kontynentach – w Azji, Europie, Afryce i obu Amerykach. W Polsce są obecni od czasu napaści rosyjskiej na Ukrainę. 

W ramach współpracy, IRC współfinansuje przez najbliższe pół roku nasze świetlice w ośrodkach w Lininie i Dębaku, zajęcia sportowe i wychowawcze dla młodzieży ukraińskiej z centrum humanitarnego przy ul. Modlińskiej, a także szkolenia międzykulturowe dla uczniów i nauczycieli w warszawskich szkołach podstawowych.

Projekt zapewnia kontynuację programu edukacyjnego dla uczniów i nauczycieli klas wielokulturowych. Wspiera on szkoły w zakresie integracji międzykulturowej i szerzy wiedzę na temat zjawiska migracji, różnorodności i solidarności społecznej. Uczymy wzajemnego szacunku i współpracy w różnorodnych środowiskach.

Magda, koordynatorka warsztatów międzykulturowych

Bardzo się cieszę z grantu od IRC! Dzięki temu mamy kilka miesięcy spokoju. Stałe finansowanie “Świetlicy” jest dla nas bardzo ważne. Dzięki temu jesteśmy w stanie się skupić w 100% na potrzebach dzieci i ich rodziców. Grant od IRC finansuje nam wszytskie działania w Debaku, a także jeden dzień w Lininie, udało mam się również uruchomić caseworking w Lininie

Martyna, koordynatorka Przystanku „Świetlica”

Reveal 2

Reveal 2

Podnoszenie efektywności wolontariatu w Europie poprzez nauczanie dorosłych

REVEAL: Rising Efectiveness of Volunteering in Europe through Adult Learning to projekt, który Fundacja dla Wolności realizowała w międzynarodowym konsorcjum w latach 2015-16. Partnerstwo obejmowało organizacje pozarządowe, stowarzyszenia wolontariackie, animatorów trzeciego sektora oraz firmy prywatne i ośrodki badawcze. Naszym celem było stworzenie kursów edukacyjnych i bazy wiedzy w formie otwartych zasobów edukacyjnych (OER) dla wolontariuszy i osób pracujących w trzecim sektorze.

Konsorcjum obejmowało 12 partnerów reprezentujących 11 języków używanych w 16 państwach członkowskich oraz kandydujących do Unii Europejskiej. Dzięki tak szerokiej współpracy mogliśmy stworzyć narzędzia zweryfikowane pod kątem różnic kulturowych i językowych.

Nasza oferta obejmie 21 kursów online w 7 kategoriach:

  • zarządzanie eventami
  • narzędzia audiowizualne
  • zarządzanie unijnymi projektami wolontariatu
  • HR i praca z wolontariuszami
  • zarządzanie projektami
  • komunikacja, PR i wystąpienia publiczne
  • zarządzanie finansami

Co zawierają kursy?

  • narzędzia do samodzielnego mapowania, formalizowania i oceny wiedzy oraz kompetencji, pomocne w identyfikacji określonych umiejętności i rozpoznawania braków
  • zestawy wielopoziomowych rozwiązań szkoleniowych, służących uzupełnianiu ww. braków przez niestandardowe rozwiązania edukacyjne
  • interaktywne treści i materiały szkoleniowe, zasoby wiedzy, doświadczeń, studiów przypadku, itp.

Projekt finansowany ze środków Unii Europejskiej.