Konflikt zbrojny na Ukrainie, rozpoczęty agresją Rosji 24 lutego 2022 roku, wywarł znaczący wpływ na sytuację rodzin i dzieci z doświadczeniem migracji w Polsce. Dane Głównego Urzędu Statystycznego z roku przed wybuchem wojny wskazywały, że tymczasowo w Polsce przebywało 1 433 779 migrantów różnych narodowości (GUS, 2021). Jednakże już do 19 września 2022 r., kolejne prawie 1,4 miliona osób złożyło wnioski o ochronę tymczasową w Polsce, co stanowiło w tamtym momencie najwyższą liczbę wniosków w Unii Europejskiej (UNHCR, 2022a). Liczba migrantów w Polsce podwoiła się w bardzo krótkim czasie. Według szacunków Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców opublikowanych w 2023 roku, prawie milion osób uchodźczych z Ukrainy przebywało wówczas w Polsce (UNHCR, 2023). Szacuje się, że ponad 40% migrantów przybyłych wraz z tą falą uchodźców do Polski w 2022 roku stanowiły dzieci (UNHCR, 2022).
W związku z tym już w pierwszych miesiącach po wybuchu konfliktu Polska była zmuszona szukać rozwiązań celem udzielenia wsparcia przybyłym rodzinom uchodźczym, zwłaszcza tym z dziećmi, oraz samotnym dzieciom przebywającym na jej terytorium. Ze względu na masową liczbę uchodźców i ich rozproszenie na terenie całego kraju, wiele podmiotów, które wcześniej nie miały doświadczenia w pracy międzykulturowej, angażowało się w pomoc. Działań na rzecz dzieci i rodzin z doświadczeniem migracji na większą skalę podjęły się także placówki wsparcia dziennego (PWD).
Placówki wsparcia dziennego to instytucje świadczące pomoc i wsparcie dzieciom oraz ich rodzinom w ramach działań opiekuńczych, wychowawczych, edukacyjnych oraz terapeutycznych, działające na podstawie regulacji wynikających z Ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r., Nr 149, poz. 887).
Do podstawowych zadań placówek wsparcia dziennego należy działalność
opiekuńczo-wychowawcza i specjalistyczna, analiza sytuacji rodzinnej i środowiska, wzmocnienie roli rodziny, rozwijanie umiejętności opiekuńczo-wychowawczych rodziców, pomoc w integracji i reintegracji rodziny oraz przeciwdziałanie marginalizacji i degradacji społecznej. Placówki te powinny współpracować z rodzicami, placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi, aby skutecznie
wspierać dzieci w ich codziennym życiu i rozwoju.
Raport ten przedstawia działalność warszawskich placówek wsparcia dziennego, które podejmują się pracy na rzecz dzieci i rodzin z doświadczeniem migracyjnym. Ze względu na to, że celem projektu jest nie tylko identyfikacja istniejących i nowych problemów oraz potrzeb w obszarze wsparcia, ale także promowanie sprawdzonych
rozwiązań, które mogą przyczynić się do podniesienia jakości usług oferowanych przez placówki wsparcia dziennego, raport kończą rekomendacje dla wychowawców i kierowników PWD.
Realizacja tych celów może przyczynić się do wzmocnienia sektora pomocowego w kontekście wsparcia dla migrantów poprzez zwiększenie świadomości w tym obszarze i promowanie skutecznych rozwiązań, a w rezultacie stworzenie bardziej efektywnego i kompleksowego systemu wsparcia dla migrantów, który uwzględnia ich różnorodne potrzeby i kontekst migracji. W związku z tym nie tylko dąży do poprawy
warunków życia migrantów w Polsce, ale także do budowania bardziej otwartego i zintegrowanego społeczeństwa, które aktywnie wspiera migrantów i traktuje ich jako integralną część wspólnoty.
Niniejszy raport prezentuje wyniki badania realizowanego w ramach projektu „Back on Track II”, finansowanego przez International Rescue Committee.